Sanayi 4.0

Merhaba ben Serhat KARAÇEPER

Sanayi4.0 nedir? Karakterize eden faktörler neler? Yarattığı megatrendler ve bu megatrendlerin hayatımızdaki olumlu, olumsuz etkileri neler olacak? Vb. Soruları yanıtlamaya çalışacağım.

Sanayi 4.0 terimi İlk defa 2011 yılında Hannover fuarında WEF Başkanı Klaus Schwab tarafından ortaya atıldı. Sanayi 3.0 olarak adlandırılan dijital devrim üzerinde şekillenen Fiziksel, Digital, Biyolojik 3 ana mega trendin birbiriyle iç içe geçmesiyle önceki devrimlere göre daha hızlı ve kapsamlı olarak hayatımıza girmiş bulunmaktadır. Peki nedir? Bu sanayi 1,2,3,4

Tarım devriminden, sanayi devrimine ilk İngiltere’de kol gücünün yerini alan buharlı makinelerin icadıyla geçildi ve sanayi1.0 buhar makinesinin öncülüğünde gerçekleşti.

Daha sonra Elektrik ve Elektroniğin öncülüğünde gerçekleşen sanayi 2.0’i Henry Ford’un seri üretim bandıyla tanıdık.

Sanayi 3.0 ise robotlar yani bilgisayarlar öncülüğünde gerçekleşti. 1960’larda ana bilgisayarlar 1970’lerde kamu bilgisayarları 1980’lerde kişisel bilgisayarlar 1990’larda internetin yaygınlaşmasıyla üretimi önceden programlanmış robotlar (bilgisayarlar) yapmaya başladı. İşte bu digital devrimin üzerinden yükselen birazdan açıklayacağım 3 ana megatrendin birbiriyle iç-içe geçmesiyle sanayi 4.0 yani birbirleriyle iletişim kuran akıllı robotlar artık hayatımızı şekillendirecek. Üretimi onlar yapacak.

Sanayi 4.0 i karakterize eden faktörler Sensörler, Yapay zeka, 3D Yazıcı ve Bulut ağlarıdır(internet). Tüm bu faktörlerin çerçevesinde şekilleniyor. Sanayi4.0 farklı kılan mega trendlerin iç içe geçmesi ve hızlı ilerlemesi ve sistemin tamamını etkilemesidir. Tüm dünyada Sanayi4.0’ın interneti 10 yılda yaygınlaşırken, Sanayi1.0 ürünü olan iplik makinesi 120 yılda yaygınlaştı. Enformasyon malları yaratıyor Çoğaltma, Nakliye, Dağıtma ve Kira vb. maliyetlerin Marjinal maliyetlerini sıfıra indiriyor. Buna E-Ticareti örnek verebilirim. 90’lı yıllarda Detroitteki en büyük 3 firmanın üretim gelirini 10 kat az işçiyle günümüz silikon vadisindeki şirketler elde edebiliyor. Sürücüsüz otonom araçlarla emeğe ihtiyaç yok. Facebook, instagram, uber, amazon kurulduğunda sermayeye çok az ihtiyaç vardı. Artık bilgi çağının içerisindeyiz ve sanayi 4.0 girerken bilgiye ihtiyacımız var. Zengin olmak için tarım devriminde toprağın, sanayi devriminde sermayen varsa zengin olabilirsin. Bilgi çağında ne emeğe nede sermayeye ihtiyacın var. Asıl ihtiyaç bilgidir. Bill gates bir toprak ağasının veya sermayedarın oğlu değildi. Fakir bir çiftçinin oğluydu onu zengin kılan bilgisi ve Amerika’daki özgürlükten sağladığı yaratıcılığıydı.

Sanayi4.0 Yeni meslekler yaratacak eski meslekleri silip atacaktır.

Yarattığı mega trendlere gelelim ve örneklerle sanayi4.0’ı anlayalım.

1) Fiziksel mega trend

*Özerk otonom taşıtlar = Sürücüsüz araçlardır. Artık droneler sensörlerin gelişmesiyle tehlikeyi önceden algılayıp yeni rota ile savaş bölgesine tıbbi yardım ulaştırabilecek. Yangın söndürebilecek.

*3D yazıcı kişiye özel üretimi mümkün kılıyor ve hassasiyetle en ince detayına kadar işliyor. Mikro elektronik parçalardan, insan dokusuna kadar her şeyi tasarlayabilirler.

*İleri robotik Robotlar artık programlanmış sınırlı görevler yapmayacaklar. Yapay zeka ve sensörlerin gelişmesiyle hassas tarımdan hasta bakıcılığına kadar görevler yapabilecekler ve insan- robot ilişkisi günlük hayatın olağan bir parçası olacak. Bulut ağlarıyla robotlar öğrendiklerini diğer robotlarla paylaşabileceklerdir. Mesela Time gazetesinde bir robot köşe yazısı yazıyor, İnsanlar köşe yazısının bir robotun yazdığını anlayamıyorlar ve ayırt edemiyorlar. Yazıyı beğendiklerini ifade ediyorlar.

*Yeni malzemeler = Yapay zeka+gen dizilimi+3d yazıcı iç içe geçerek daha hafif, güçlü, geri dönüşebilir ve uyarlanabilir malzemeler yaratılıyor. Kendini onarabilmesi, temizliyor, orijinal biçimine dönebiliyor. Grafen malzemesi saçtan ince çelikten güçlü bir malzeme olarak örnektir. Nano sıvılar, Kumaşlar, Boyalar da örnektir. Goretex ayakkabılar favorimdir.

2) Digital megatrend

*Yapay zeka = ileri algoritmalar yaparak, öngörüsüyle bir işi hem öğreniyor hem yapılmasına yardımcı oluyor. Optimal kararları alabiliyor.

*Nesnelerin interneti = Tüm her şeyi uzaktan izleme ve kontrol imkanı sunuyor. İnsan ve fiziksel nesneler arasında köprü kuran bağlantılı teknolojiler ve platformlardır. Herhangi bir siparişin hangi aşamada, nerede, varış saati vb. bilgileri öğrenebiliyoruz. Telefondan ev lambalarına, arabalara kadar her şeyi kontrol edebiliyoruz.

Blockchain = Kurumların çalışma ve iş birliği tarzlarında da değişiklik yarattı. İşlem maliyetlerini düşürüyor. Nasıl mı? Tarafsız merkezi bir otorite (Noter vb. Kurumlar) olmadan gerçekleştirdikleri işlemleri tüm bilgisayarlarda doğrulanmasıyla güvenli şekilde işlem yapabiliyorlar. Bitcoin buna örnekti. Gelecekte evlilik, sözleşmeler, mülkiyet belgeleri, sigortalar, diploma vb. belgeler bu ağda gerçekleşecek ve kayıt altına alınıp güvende saklanabilecektir.

*Platformlar = Günümüz dünyasında çok çeşitli platformlar yer alıyor. Facebook, Alibaba, Airbnb, Amazon Booking, Uber bunun en güzel örneğidir. Talep ekonomisi yaratıyor. İnsanın emeğini, varlıkları, verileri bir araya getiriyor ve ürün, hizmet ve servisleri tüketmenin yeni yollarını yaratıyor. Kişisel ve mesleki ortamları değiştiriyor. Kendilerini hiçbir tedarikçi olarak düşünmemiş insanlara ve işe yaramaz varlıklara yeni kullanım alanları yaratarak zenginlik sürecini başlatıyor üstelik maliyetleri düşürüyor. Şirket ve bireyler için zenginlik yaratmanın önündeki engelleri kaldırıyor.

Bu platformların ortak yanları arz ve talebin erişilmesini kolaylaştırır ve düşük maliyetlerle eşleştirebiliyor ve çeşitli ürünler sunabiliyor. Güven için her iki tarafa (üretici-tüketici) etkileşim ve feedback imkanı verir.

Giyinebilir teknolojiler = Son dönemlerde filmlerdeki kurgu olan Ironman artık gerçek çünkü icat edildi. 2 milyon Türk Lirası olan artık Ironman olabilecek.

3) Biyolojik

Öncelikle gen dizilimi öne çıkıyor. Canlıların biyolojisini düzenleme yeteneği ile tabi ki yapay zekanın desteğiyle artık bitki, hayvan ve insan hücrelerini değiştirerek veya geliştirerek yeni bir hücre tipine uyarlayabiliyorlar.

GDO ile oynayarak yerel koşullara uygun daha dayanıklı, sağlıklı, uzun ömürlü hayvan ve bitki yaratabiliniyor. İnsanda da biobaskı ile insana uygun organ yaratılıp, organ nakli gerçekleştiriliyor. Nanoteknolojiyide yarattı. Nanosıvı, nanokumaş, nanoboya vb.

Afrika’da insan hayatını kurtaran gen dizilimiydi. Yoksa Afrika çöllerinde domates yetişir miydi? Kirli su kaynaklarını temizlenmesi vb. GDO’nun zararlılığı ispatlanmış değildir.

Sentetik biyoloji ise 3d yazıcı ve gen diziliminin birleştirilmesiyle insana özgü uzuvlar yaratılıyor. El, ayak, ten vb.

Sadece tıp alanında biyolojik trend gerçekleşmiyor. Tarımda tohumlara, biyoenerjide atıklara uygulanıyor. İsveç sadece çöplerinden enerji üretiyor.

Sadece yapay zekanın gelişimiyle bile meslekler yok oluyor.

Bu demek ki Moore yasası geçerli yani Mevcut bilgi birikimi hayatın her alanında 2 yılda 2 ve katlarına katlanıyor. Bu ise bir taraftan eski bilginin yanlışlığını ortaya koyuyor. Bu ise mevcut olan doktorluk, avukatlık vb. İktidarları sarsıyor.

Örneğin aşağıda yazdığım ortadan kalkacak mesleklerin iktidarları yok olacak.

Temelde yatan maliyetlerin düşürülmesidir. İlk telefon maliyetiyle şimdiki telefon maliyeti bunu doğruluyor. Resmi kurumlarla yapılacak işlemlerin internet üzerinden kolayca yapılması bunu doğruluyor.

(Bir yapay zeka satranç şampiyonunu 2-3 defa yeniyor. Hamleleri öngörür durumu vardır.)

Bir doktor 10 sene eğitim görür ve öğrendikleri bilgi sürekli değişen ve gelişen yeni hastalıklara karşı yetersiz kalır. Sürekli değişen ve gelişen yeni hastalıklara karşı kendini yenilemek zorundadır. Bir doktor ne kadar bilgi depolayabilir ki, tıp için öğrenilen her şey 2 yılda bir değişiyorsa doktora nasıl güveneceksin. Bir doktor en fazla senden dedenin genetik hastalığını bilebilir. Fakat yapay zeka sınırsız bilgi depolayabilir ve bir yere değil bir bütün olarak bakıyor, aile doktoru gibidir. Her ihtimali düşünür. DNA’nın geçmişini doktordan daha ileri bilebilir ve seni genetiğine uygun ilaç ve tedavi yaratabilir. Bu durumda doktora ne kadar güvenebilirsin ki. Mesela robotik cerrahi ameliyatlar kanamasız, acısız, hızlı biçimde gerçekleştirebiliyorlar. Tedavine yapay zekadan başka kim karar verebilir ki?

Diğer bir yok olacak meslek Avukatlık

Yine burada yapay zeka ortaya çıkıyor öngörüsüyle karşısındaki kişiyi de savına ikna edebiliyor.

Doktorluk için olan avukatlık içinde geçerli çünkü hukuk kördür. Herkese eşit uygulanır. Bir avukat ülkendeki kanunları ve içtihat kararlarını bilebilir ama yapay zeka sadece ülkendeki kanun ve içtihat kararlarını değil sana tüm dünyadan örnek kanun ve kararları gösterecek avukat ordusuna karşı bir yapay zeka yeterli. Bu konuda Google’ın süper bilgisayarı randevularının tamamı dolu olan kuaförden randevu almayı başarmasına tanık olduk.

https://youtu.be/tcuhbw9ieWI

Tüm bunların kaynağı özgürlüktü. Özgür bir ülkede yaratılan marka sayısı bunu çok doğruluyor. İsveç özgür bir ülke ve sayısız marka ile zenginlik yaratıyor. Bir dahaki yazımda konu özgürlükten nasıl bu tür megatrendlerin yaratıldığını ve toplumsal refaha ulaşan zengin bir toplum olunabiliyor.

 

0 yorumlar

Yorumla


Bir Yorum Yazın